Reklama

Niedziela Kielecka

Wyjątkowe wieńce i dożynek czas

15 sierpnia to dzień szczególnej czci dla Maryi Wniebowziętej, która patronuje tak wielu kościołom naszej diecezji. Święto wyraża się także w obrzędowości ludowej, często łączonej z dziękczynieniem za plony, z szacunkiem za chleb i za ziarno. Te wartości obrazują wieńce, często zupełnie wyjątkowe.

Niedziela kielecka 33/2023, str. IV

[ TEMATY ]

dożynki

T.D.

Ks. Jacek Godzisz, proboszcz w Obicach, Grażyna i Bogdan Piwowarczykowie

Ks. Jacek Godzisz, proboszcz w Obicach, Grażyna i Bogdan Piwowarczykowie

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Swoje dożynkowe figury ich autorzy – Grażyna i Bogdan Piwowarczykowie z parafii Obice nazywają wieńcami i tak też są one traktowane podczas dożynek ogólnopolskich w Częstochowie, gdzie nie raz już święciły tryumfy. A zaczęło się od przygotowania figury Matki Bożej Ostrobramskiej na 15 sierpnia, a potem do Częstochowy właśnie, 20 lat temu.

Ostrobramska na początek

Piwowarczyków poproszono o zrobienie wieńca, czasu było mało. „Ręka, która tę figurę robiła, była prowadzona przez Pana Jezusa i Matkę Bożą” – skomentował wówczas, w Częstochowie, biskup wileński. Chodziło o to, że precyzyjnie zostały wyliczone i odtworzone promienie wokół głowy Ostrobramskiej, a robił je wówczas 15-letni syn małżonków, Andrzej (syn i jego żona Marta do dzisiaj pomagają rodzicom w przygotowaniu dożynkowych figur-wieńców). – Jak on się wtedy starał, jak dokładnie odmierzał, żeby było tak jak na obrazie! – wspominają rodzice.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Wieńce nie wieńce?

Piwowarczykowie opracowali własną technikę wykonywania figur-wieńców, co każdorazowo zajmuje im po kilka miesięcy w roku. Specjalnie na ten cel wysiewają pszenicę, bo właśnie z kłosów tego zboża tworzone są powierzchnie figur. – To bardzo precyzyjna praca, żona docina kłosy i jakby wkłada jeden w drugi – tłumaczy p. Bogdan. Zboże nie może być zbyt dojrzałe, zbiera się je np. w czerwcu. Do tego są kwiaty, wykorzystywane w podestach, specjalnie wysiewane, jak np. „wdówka amerykańska”.

Sylwetki naturalnej wielkości są rysowane i wycinane ze styropianu, który Piwowarczykowie pozyskują nieodpłatnie z pewnej firmy. Twarze postaci są odwzorowywane z obrazków czy z obrazów; dużą wagę autorzy przywiązują do wierności, unikają iluzji, domyślności. Kto maluje? – Mąż – mówi p. Grażyna. – Nigdy nie przypuszczałem, że potrafię robić takie rzeczy – dodaje p. Bogdan. Teraz w malowaniu pomagają syn i synowa, którzy konsekwentnie włączają się w to dzieło. Z kolei Andrzej Chudzicki pomaga w bezpiecznym transporcie wieńców do Częstochowy, a Urszula Tworek – do Piotrkowic. Piwowarczykowie są im wdzięczni – za serce, za zaangażowanie.

Reklama

Tych oryginalnych wieńców powstało siedem. Wyliczmy: Matka Boża Ostrobramska, Jezus Miłosierny, Niepokalana, anioł z dziećmi, Dobry Pasterz, Matka Boża Częstochowska, św. Jan Paweł II.

– Figurę anioła robiliśmy przez 8 miesięcy, szczególnie pracochłonne były figurki dzieci, szyłam im ubranka; na porteczkach – o, widzi pani – jest pęczak; gorczyca i pęczak na skrzydłach anioła, a te czarne elementy to ziarenka słonecznika – dodaje. – Przychodziłem z pracy i dłubałem te skrzydła, rzeźbiłem je nożem – uzupełnia p. Bogdan.

Każda z figur ma swoją historię i jakieś osobiste wątki, jak choćby patron kościoła w Obicach, czyli Dobry Pasterz. Owieczka na ramionach Pasterza, dzięki kompozycji z kaszy gryczanej, jest jak żywa. – I oczko, proszę zwrócić uwagę na oczko. Siostrzenica oderwała od bluzki guzik i dała mi go – ten guzik mnie urzekł, wiedziałam, że będzie idealny – podkreśla p. Grażyna.

Częstochowska z kalendarza

Peregrynacja Matki Bożej Częstochowskiej po diecezji kieleckiej (w parafii Obice w lipcu 2008 r.) natchnęła małżonków do wykonania figury Czarnej Madonny, w koronie. Jakaż była radość autorów, gdy zdjęcie ich dzieła znalazło na się na pierwszej stronie kalendarza „Wieńce dożynkowe” z 2013 r. Ludzie z parafii dopytywali o te kalendarze, a p. Bogdan, który jest listonoszem, usłyszał wówczas wiele serdeczności. Z kolei przy tworzeniu sylwetki Niepokalanej w błękitnym płaszczu inspiracją dla autorów były słowa Pisma Świętego. Ostatni był św. Jan Paweł II, którego wizerunek powstał przy ogromnym zaangażowaniu synowej.

Wspólnie oglądamy zdjęcia dokumentujące efekty pracy państwa Piwowarczyków. W 2022 r. „swojego” Dobrego Pasterza dostrzegli w relacji telewizyjnej.

Reklama

Wieńce-figury na co dzień są przechowywane na chórze w obickim kościele. Muszą być odpowiednio zabezpieczone. Pokazywane są m.in. na dożynkach gminnych w Piotrkowicach i tych ogólnopolskich na Jasnej Górze. Proboszcz, ks. Jacek Godzisz, przyznaje, że to rzadkość i taka lokalna ciekawostka. – Ja w żadnej parafii podobnych nie spotkałem – mówi.

– Ta nasza praca to wyraz wdzięczności Panu Bogu i Matce Najświętszej – podsumowuje Grażyna Piwowarczyk.

Od siewu do żniw

Ziarno, które w przypadku bohaterów reportażu służy do pracy artystycznej przy wieńcach, nie bez powodu nazywane jest rolniczym złotem i otaczane ogromnym szacunkiem.

Aby celebrować zbiory i dożynki, zboża należało najpierw wysiać i zebrać. Na Kielecczyźnie termin siewu zbóż planowano według święta Matki Boskiej Siewnej (8 września); żyto siano tydzień przed tym świętem, a pszenicę – tydzień po nim. Zboże jare, gdy była wczesna wiosna, wysiewano tuż po Wielkanocy, a siew kończono zazwyczaj w połowie kwietnia. W tradycyjnym rolnictwie zazwyczaj panował siew ręczny, z płachty.

Teren Polski, ale także Europy, podzielony był na dwie strefy: w jednej wysiewano „z płachty”, w drugiej z tzw. króbki. Płachtę stanowił worek z dużym otworem lub kawałek grubego płótna przewiązanego przez jedno ramię. Króbka to rodzaj owalnego naczynia ze słomy, łubu lub drewna, które przewieszano przez ramię za pomocą paska.

Zanim przy żniwach zastosowano kosy, jedynym żniwnym narzędziem był sierp. Kosę przyjmowano z oporami, uważano bowiem, że przy jej użyciu wysypuje się zbyt dużo ziarna i niszczona jest słoma. Jeszcze w latach 30.-40. XX wieku w wielu gospodarstwach na Kielecczyźnie królował uświęcony tradycją sierp.

I to sierpy są najczęściej poświadczane w wykopaliskach archeologicznych, co wynikało z tego, że wykonywano je z surowców trwałych, np. w neolicie były to krzemienie. Pierwsze wizerunki sierpa pochodzą ze starożytnego Egiptu. I tam zapewne należy szukać genezy tego narzędzia. Do Europy i Azji sierp mógł się dostać za sprawą kultur śródziemnomorskich. Sierp, jako jedno z pierwszych narzędzi rolniczych, dość wcześnie pojawił się także w źródłach pisanych. Kilkakrotnie wymieniany jest w Biblii, a w Apokalipsie św. Jana, powstałej w 90-95 r., znajdujemy następujący interesujący tekst, metaforycznie przedstawiający życie ludzkie jako zboże uśmiercone sierpem:

Reklama

„«Zapuść Twój sierp i żniwa dokonaj/ bo przyszła już pora dokonać żniwa,/ bo dojrzało żniwo na ziemi!»/ A Siedzący na obłoku rzucił swój sierp na ziemię/ i ziemia została zżęta” (Ap 14, 15-16).

Czas żniw i obróbki zbóż był najintensywniejszym okresem prac polowych w życiu wsi; od tego zależał byt chłopskich rodzin. Wiele ludowych zwyczajów związanych było z dożynaniem tzw. stajonka, czyli ostatnich kłosów na polu, zwanych pępkiem albo dziadkiem. Kulminacją żniw i ich finałem było święto Matki Boskiej Zielnej, na które wito przystrojone wstążkami i kwiatami wieńce z pszenicy, jęczmienia, owsa i żyta. Po „oświęceniu” ich podczas uroczystej Mszy św. żniwiarze w korowodzie zanosili je do dziedzica, aby tam przed dworem celebrować „okrężne”, połączone z tańcami, zabawą, poczęstunkiem.

2023-08-08 12:53

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Dla Chełmskiej Pani

Niedziela lubelska 39/2012

[ TEMATY ]

Matka Boża

dożynki

TADEUSZ BONIECKI

Poświęcenie wieńców dożynkowych

Poświęcenie wieńców dożynkowych

W sanktuarium Matki Bożej Chełmskiej 7 i 8 września odbyły się doroczne uroczystości odpustowe ku czci Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Przebiegały pod hasłem „Kto wierzy nigdy nie jest sam”

Całodobowe czuwanie odpustowe na Górze Chełmskiej tradycyjnie już rozpoczęła 7 września wieczorna Msza św. odprawiona przez bp. Józefa Wróbla. W homilii ks. Biskup mówił o problemie wychowania seksualnego dzieci i młodzieży. Zwrócił uwagę na rolę, jaką w sferze wychowania spełnia rodzina. Przestrzegał też przed niebezpieczeństwami związanymi z czerpaniem przez młodych ludzi wiedzy na temat seksualności z Internetu. Na specjalnym czuwaniu na Górze Chełmskiej zgromadziła się także młodzież. Była Droga Krzyżowa po Kalwarii chełmskiej, Apel Jasnogórski i koncert zespołu „40 Synów i 30 Wnuków Jeżdżących na Oślętach”. Całość zakończyła maryjna Pasterka celebrowana przez księży wywodzących się bądź też dawniej pracujących w parafii mariackiej. Modlitwa w bazylice trwała przez całą noc. Pielgrzymi odmawiali Różaniec Fatimski, zgodnie z wieloletnią tradycją obchodzili też na kolanach ołtarz z obrazem Matki Bożej Chełmskiej.
8 września, tradycyjnie już od samego rana do sanktuarium ze wszystkich parafii ziemi chełmskiej podążały piesze pielgrzymki. Pątnicy szli na Górę Chełmską nawet po kilka godzin, nie szczędząc trudu i wysiłków. A wszystko po to, aby pokłonić się Matce Bożej Chełmskiej, dziękować za otrzymane łaski i prosić o błogosławieństwo. Specjalną Mszę św. odprawioną przez bp. Artura Mizińskiego miały rodziny, które przybyły wraz z małymi dziećmi. W wygłoszonej homilii bp Artur Miziński mówił o sytuacji polskiej rodziny. Krytycznie odniósł się do podpisanej przez polski rząd europejskiej konwencji w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet. - Nie można jej zaakceptować, bo mówi, że źródłem przemocy jest religia, kultura i rodzina. W tej konwencji pomija się naturalne różnice pomiędzy kobietą a mężczyzną. Zakłada się, że płeć można sobie wybierać. Rodzina nie jest postrzegana jako dobro, ale ciężar, który trzeba znosić - wyjaśniał. Ks. Biskup apelował o odbudowywanie etosu polskiej rodziny „silnej Bogiem”. - Wzorem niech będzie rodzina Joachima i Anny, w której Maryja przyszła na świat - mówił ks. Biskup.
Najważniejszą częścią odpustu ku czci Narodzenia Najświętszej Maryi Panny była Suma pontyfikalna. Odprawił ją i kazanie wygłosił metropolita katowicki abp Wiktor Skworc. W koncelebrze uczestniczyli również abp Stanisław Budzik i bp Artur Miziński, kanonicy Kapituły Chełmskiej oraz zaproszeni księża. Pielgrzymów powitał proboszcz parafii mariackiej ks. prał. Tadeusz Kądziołka. Słowo do zgromadzonych skierował też Metropolita Lubelski, podejmując refleksję nad wspólnym przesłaniem do narodów Polski i Rosji. - To przesłanie jest drogą do pojednania poprzez gotowość wybaczania sobie win - mówił ks. Arcybiskup. Podkreślił również znaczenie jedności wszystkich Polaków. Natomiast abp Wiktor Skworc w homilii nawiązał do historii wielowiekowego kultu Matki Bożej na Górze Chełmskiej. Odniósł się także do bieżących spraw społecznych i wezwał do troski o serca i dusze młodego pokolenia. Apelował, aby jako wspólnota Kościoła być bardziej wyczulonym na przemiany życia zachodzące w kraju i decyzje rządzących, które nie zawsze są zgodne z oczekiwaniami katolickiego społeczeństwa. - Nie możemy milczeć i nie reagować, troszcząc się o czystość serc i dusz młodego pokolenia - mówił abp Skworc, jako przykład stawiając św. Edytę Stein, patronkę Europy. Przypomniał, że widząc sytuację polityczną w Niemczech i czarne chmury zbierające się nad społecznością żydowską w tym kraju, Edyta Stein napisała dramatyczny list do papieża Piusa XII. - Jego słowa uczą nas, że trzeba patrzeć krytycznie na rzeczywistość, trzeba reagować i zagrożenia nazywać po imieniu, zwłaszcza gdy w społeczeństwie dochodzi do deptania przyjętych norm, gdy sieje się nienawiść. Trzeba bardzo się starać, by nie wzrosła, stając się zjawiskiem nie do opanowania - przestrzegał ks. Arcybiskup. - W trudnych sytuacjach, których nie brakowało też w życiu Matki Bożej, jak balsam na rany działają słowa św. Pawła: Bóg współdziała z nami dla naszego dobra. Obyśmy współdziałali z Bogiem, bo takiego współdziałania uczy nas Maryja - dodał.
Uroczystości maryjne połączone były z dożynkami. Rolnicy, przynosząc wieńce, chcą podziękować Bogu za zebrane z pól plony. Pragną również prosić Stwórcę, aby nigdy nie zabrakło nam chleba, a ich trudna praca została doceniona. Również na Górę Chełmską pielgrzymi przynieśli kolorowe wieńce. Zostały one wykonane przeróżnymi technikami ze zbóż, kwiatów, ziół i owoców oraz warzyw. Wszystkie wieńce poświęcił abp Stanisław Budzik.

CZYTAJ DALEJ

Bp Andrzej Przybylski: co jest warunkiem wszczepienia nas w Kościół?

2024-04-26 13:12

[ TEMATY ]

rozważania

bp Andrzej Przybylski

Karol Porwich/Niedziela

Każda niedziela, każda niedzielna Eucharystia niesie ze sobą przygotowany przez Kościół do rozważań fragment Pisma Świętego – odpowiednio dobrane czytania ze Starego i Nowego Testamentu. Teksty czytań na kolejne niedziele w rozmowie z Aleksandrą Mieczyńską rozważa bp Andrzej Przybylski.

28 Kwietnia 2024 r., piąta niedziela wielkanocna, rok B

CZYTAJ DALEJ

Jasna Góra: Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty do Częstochowy - po raz dwunasty

2024-04-28 15:17

[ TEMATY ]

Jasna Góra

Karol Porwich/Niedziela

Na Jasnej Górze odbył się zjazd zorganizowany po raz dwunasty przez Stowarzyszenie Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty do Częstochowy. Odwołuje się ono tradycji przedwojennych regionu. To druga grupa, która rozpoczęła w kwietniu sezon w częstochowskim sanktuarium. Zjazd wpisujący się w obchodzoną dziś XVIII Ogólnopolską Niedzielę Modlitw za Kierowców był czasem prośby o wzajemny szacunek na drodze i szczęśliwe powroty do domu dla motocyklistów i wszystkich użytkowników dróg.

W zjeździe uczestniczyli motocykliści z całej Polski. Marta Fawroska-Sroka z Będzina jeździ z mężem. Jak przyznaje, choć na początku odnosiła się z rezerwą do pasji małżonka, dziś nie wyobraża sobie życia bez wspólnych wypraw. - Co roku jeździmy na rozpoczęcie sezonu na Jasną Górę, bo Jasna Góra to nasza duma narodowa. Modlimy się rozpoczynając kolejny etap motocyklowej przygody - wyjaśnia uczestniczka motocyklowego spotkania. Motocyklowa pasja staje się wśród kobiet coraz popularniejsza.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję