Reklama

Jan Paweł II

Jan Paweł II a Żydzi i judaizm - świadectwo

O stosunku Jana Pawła II do Żydów i judaizmu mówił kard. Stanisław Dziwisz 14 stycznia w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu podczas promocji książki abp Henryka Muszyńskiego pt. „Początek wspólnej drogi. Dialog katolicko-żydowski w Polsce w latach 1986–1994”. W swym wystąpieniu metropolita krakowski przypomniał bliskie więzy łączące papieża z Żydami, które zaowocowały rozwojem i umocnieniem zaangażowania Kościoła katolickiego w dialog międzyreligijny. W spotkaniu w przededniu Ogólnopolskiego Dnia Judaizmu udział wzięli m.in. przewodniczący Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem bp Mieczysław Cisło, emerytowany biskup bielsko-żywiecki Tadeusz Rakoczy i ks. dr Manfred Deselaers z Centrum Dialogu i Modlitwy.

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

Żydzi

kard. Stanisław Dziwisz

Małgorzata Cichoń

Podajemy tekst wystąpienia kard. Stanisława Dziwisza:

Jestem wdzięczny Organizatorom tego spotkania za zaproszenie mnie do zabrania głosu w charakterze świadka życia i śmierci świętego Jana Pawła II w ramach wspominania początków oficjalnego dialogu między Episkopatem Polski a światem żydowskim w Polsce. Rzeczywiście nie sposób mówić o tym dialogu, nie zaczynając od tła historycznego, a nawet więcej – od podstawowego punktu oparcia, jakim dla tego dialogu był wielki święty papież, wcześniej arcybiskup metropolita krakowski, Karol Wojtyła.

W paru słowach pragnę więc przypomnieć jego relacje, a nawet powiem więcej: jego bliskie więzi z Żydami, których – od pewnego momentu – sam byłem świadkiem, a które zaowocowały rozwojem i umocnieniem zaangażowania Kościoła Katolickiego w dialog na szczeblu Stolicy Apostolskiej i w wielu Kościołach lokalnych, w szczególności na ziemi, która przez parę stuleci była jakby drugą ojczyzną dla diaspory żydowskiej – w Polsce.

W czasie, gdy zacząłem z bliska towarzyszyć świętemu arcybiskupowi, potem papieżowi, jako jego kapelan, znał on już dobrze świat żydowski, pamiętał jego życie na polskiej ziemi, przeżywał jego tragedię podczas wojny i okupacji niemieckiej, gdyż dotknęła ona znane mu i bliskie osoby. Sam o tym wielokrotnie mówił i utrwalił swoje wspomnienia w przemówieniach i książkach-wywiadach. Wspominając lata trzydzieste, tuż przed wybuchem II wojny światowej, napisał: „Niezmiernie ważnym czynnikiem etnicznym w Polsce była także obecność Żydów. Pamiętam, iż co najmniej jedna trzecia moich kolegów w szkole powszechnej w Wadowicach to byli Żydzi. W gimnazjum było ich trochę mniej. Z niektórymi się przyjaźniłem. A to, co u niektórych z nich mnie uderzało, to był ich polski patriotyzm. A więc polskość to w gruncie rzeczy wielość i pluralizm, a nie ciasnota i zamknięcie. Wydaje się jednak, że ten «jagielloński» wymiar polskości, o którym wspomniałem, przestał być, niestety, w naszych czasach czymś oczywistym” (Pamięć i tożsamość, s. 92). W tamtym okresie doprowadzony do ekstremum narodowy egoizm, w postaci niemieckiego narodowego socjalizmu, zapisał najczarniejszą kartę w żydowskiej historii, prowadząc do próby zgładzenia z powierzchni ziemi całego narodu żydowskiego. Młody Karol Wojtyła był wówczas robotnikiem przymusowym w okupowanym przez Niemców Krakowie, oddalonym zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od najbardziej przerażającego miejsca kaźni zbudowanego ręką człowieka, „obozu śmierci” Auschwitz-Birkenau. Hitler wyznaczył polską ziemię na pole swego ludobójstwa. Ta ziemia, którą na dobre i złe przez prawie tysiąc lat wspólnie zamieszkiwaliśmy, stała się z woli niemieckich nazistów grobem dla milionów Żydów. Wspominając pod koniec życia grozę lat okupacji, przyznawał: „To, co się widziało w tamtych latach, było okropne. A wielu wymiarów nazizmu w tamtym okresie przecież się nie widziało. Rzeczywisty wymiar zła, które przeszło przez Europę, nie wszystkim był nam znany, nawet tym spośród nas, którzy żyli w samym jego środku. Żyliśmy pogrążeni w jakimś wielkim «wybuchu» zła i dopiero stopniowo zaczęliśmy sobie zdawać sprawę z jego rzeczywistych wymiarów” (Pamięć i tożsamość, s. 22).

Reklama

W okresie, gdy był arcybiskupem krakowskim, Karol Wojtyła – na ile to było możliwe – podtrzymywał kontakty z krakowską Gminą Żydowską. Sam tak o tym pisze: „było przed wojną kilkadziesiąt synagog, a niektóre z nich były wielkimi zabytkami kultury. Jako Arcybiskup Krakowski miałem żywe kontakty ze społecznością żydowską Krakowa. Bardzo serdeczne stosunki łączyły mnie z przewodniczącym gminy żydowskiej, co przetrwało jeszcze po moim przeniesieniu do Rzymu” (Przekroczyć próg nadziei, s. 86, 87).

W czasach komunizmu obraz rzeczywistego losu Żydów w dobie Zagłady był bardzo zniekształcany, właściwie okryty milczeniem. Dlatego o tej nieodwołalnej stracie Jan Paweł II przypomniał nam w roku 1990, tuż po upadku komunizmu, jakby nam chciał uświadomić dobitnie, że to jest temat, do którego w wolnej Polsce musimy wrócić. Tak mówił: „Ten naród [naród żydowski] żył z nami przez pokolenia, ramię w ramię, na tej samej ziemi, która stała się jakby nową ojczyzną jego rozproszenia. Temu narodowi zadano straszliwą śmierć w milionach synów i córek. Naprzód napiętnowano ich szczególnym piętnem. Potem zepchnięto do getta w osobnych dzielnicach. Potem wywożono do komór gazowych, zadając śmierć tylko za to, że byli synami i córkami tego narodu. Mordercy czynili to na naszej ziemi – może po to, aby ją zhańbić. Ale nie można zhańbić ziemi śmiercią niewinnych ofiar. Przez taką śmierć ziemia staje się świętą relikwią. Lud, który żył z nami przez wiele pokoleń, pozostał z nami po tej straszliwej śmierci milionów swych synów i córek. Wspólnie czekamy Dnia Sądu i Zmartwychwstania” (26 IX 1990).

Reklama

Cały pontyfikat Jana Pawła II był od początku naznaczony licznymi kontaktami ze światem żydowskim. Było to dla niego oczywiste. Pisał: „Wybrany na Stolicę Piotrową kontynuuję tylko to, co w moim życiu ma bardzo głębokie korzenie. Przy okazji moich podróży staram się zawsze spotykać z przedstawicielami wspólnot żydowskich na całym świecie” (Przekroczyć próg nadziei, s. 87). Rzeczywiście tak było. We wszystkich zakątkach świata, które odwiedzał w ramach swoich pielgrzymek, starał się o spotkanie, lub bodaj słowa pozdrowienia dla miejscowej społeczności żydowskiej, jeśli taka istniała. Ale oprócz oficjalnych kontaktów były też prywatne, które pomagały potem w nawiązywaniu inicjatyw, które przeszły do historii. Myślę zwłaszcza o odnowionej przyjaźń z dawnym kolegą szkolnym z Wadowic, Jerzym Klugerem. Dzięki niemu doszło do bezpośrednich kontaktów z rzymską wspólnotą żydowską i jej rabinem Eliem Toaffem, co zaowocowało pamiętną wizytą w synagodze Rzymu, w 1986 roku.

Reklama

Szczególne jednak miejsce w sercu świętego Jana Pawła II mieli Żydzi pozostali w Ojczyźnie. W czasie swojej pielgrzymki w roku 1991, Jan Paweł II, mówiąc do wspólnoty żydowskiej w Warszawie o nowych zadaniach, jakie czekają nas w wolnej Polsce, powiedział: „Dziś wydaje się sprawą wielkiej wagi, abyśmy z jednej i drugiej strony starali się dostrzec, ocalić i ożywić to dobro, jakie działo się między nami, a przecież przez całe stulecia działo się go wiele. I abyśmy szukali pojednania i przyjaźni pomimo zła, bo również zła było wiele w naszych dziejach” (9 VI 1991, n. 3)

Dla wielu chrześcijan i Żydów, i dla mnie samego, jednym z najbardziej poruszających momentów długiego pontyfikatu Jana Pawła II była wizyta w Namiocie Pamięci, w Jerozolimie, gdzie przy prochach zebranych z miejsc kaźni narodu żydowskiego pali się wieczny ogień. Witając papieża, premier Izraela, Ehud Barak, urodzony już po wojnie, powiedział tam wówczas: „Wasza Świątobliwość! Cykl historii trwający dwa tysiące lat, powraca w tym momencie do punktu wyjścia. (…) Rany czasu nie zaleczą się w jednej chwili, ale ścieżka, która doprowadziła Cię do tego miejsca prowadzi ku nowym horyzontom. Ten moment będzie wyryty w annałach historii jako moment dobrej woli, moment prawdy, moment triumfu sprawiedliwości i nadziei” (23 III 2000). W czasie tej samej pielgrzymki, Jan Paweł II, składając wizytę prezydentowi Izraela, powiedział: „Musimy pracować, aby nadeszła nowa era pojednania i pokoju między Żydami i chrześcijanami. Przez moją wizytę składam przyrzeczenie, że Kościół katolicki uczyni wszystko, co możliwe, aby ta wizja nie pozostała jedynie marzeniem, ale stała się rzeczywistością” (23 III 2000).

Chciałbym, aby te dwa głosy, były dla nas źródłem inspiracji w dalszych wysiłkach na rzecz pojednania. Życząc, Księdzu Prymasowi Seniorowi i wszystkim uczestnikom, by dzisiejsze spotkanie, w którym przypomina się pierwsze lata dialogu w ramach Konferencji Episkopatu Polski, zaowocowało nowymi inicjatywami na tym polu, świadomie przypominam te głosy świadczące o wielkiej nadziei z obu stron dialogu. Niech brzmią w naszych uszach, zwłaszcza wtedy, gdy przyjdzie pokusa zniechęcenia i znużenia na niełatwej i dziś często niepopularnej drodze ku zrozumieniu i zbliżeniu. Szczęść Boże!

2015-01-15 07:25

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Hiszpania: media przypominają wkład św. Jana Pawła II w upadek muru berlińskiego

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

Ryszard Rzepecki/Biały Kruk

Hiszpańskie media szeroko informując o przypadającej w sobotę 30. rocznicy upadku muru berlińskiego odnotowują zasługi św. Jana Pawła II dla procesu demokratyzacji Europy Środkowo-Wschodniej. Twierdzą, że to właśnie papież z Polski był jednym z głównych autorów procesu dekomunizacji Europy, którego symbolem stał się upadek muru berlińskiego.

Dziennik “El Espanol” wskazuje, że Polska wysunęła się na czele procesów demokratyzacji życia publicznego w Europie Środkowo-Wschodniej jako pierwsza, po osłabnięciu w latach 70. ZSRR i jej satelitów wraz z wyborem kardynała Karola Wojtyły na papieża. Stołeczna gazeta zaznacza, że na fali entuzjazmu po wizycie Jana Pawła II w swojej ojczyźnie w 1979 r. powstał pierwszy w bloku wschodnim niezależny związek zawodowy "Solidarność", który doprowadził do ważnych przemian politycznych w Polsce. Wskazuje, że tu właśnie rozpoczął się “efekt domina”, przejawiającego się upadkiem kolejnych reżimów.

CZYTAJ DALEJ

Leon Knabit OSB: Są ludzie, którzy wszystko wiedzą lepiej…

2023-02-06 08:35

[ TEMATY ]

o. Leon Knabit

Robert Krawczyk

Wciąż musimy się uczyć. Od małego dziecka. Najpierw uczymy się chodzić i podstawowych zasad higieny. Uczymy się mówić, nazywać rzeczy i wyrażać swoje stany uczuciowe. Przedszkole uczy kontaktów w grupie i wprowadza w wiedzę, którą otrzymuje się na kolejnych stopniach nauczania. Dochodzą jeszcze języki obce i nauka zawodu.

Ile to ludzi pracowało, aby nas czegokolwiek nauczyć. Począwszy od rodziców aż po wychowawców i nauczycieli różnych stopni. Nie zawsze o wszystkich pamiętamy i okazujemy im należną wdzięczność… Natomiast trzeba zdecydowanie mówić NIE wszystkim, którzy uczą złych rzeczy, jak kłamstwa, kradzieży czy niezgodnych z etyką zachowań seksualnych. A potem już i my sami, niezależnie od tego co robimy, stajemy się nauczycielami w szerszym tego słowa znaczeniu. Wokoło nas jest tyle ludzi, którzy czegoś nie umieją. Obowiązkiem wdzięczności względem tych, którzy nas uczyli, jest pouczyć ich, przez co pomagamy im w życiu. Trzeba jednak unikać wtrącania się zawsze i we wszystko. Są ludzie, którzy wszystko wiedzą lepiej i dlatego czują się upoważnieni do poprawiania każdego i zwracania mu uwagi. Tacy są utrapieniem otoczenia. Druga skrajność to obojętność względem tych, którzy czegoś nie potrafią, a czasem wręcz irytacja: „powinien to wiedzieć!”. Powinien, ale nie wie, więc poucz go cierpliwie. W ten sposób wnosi się w otoczenie pokój i dobro, którego tak dziś brakuje. A Pan Jezus, który widzi nasze uczynki, powie nam kiedyś: „byłem nieumiejętnym, a pouczyliście Mnie”.

CZYTAJ DALEJ

Abp Grušas dla KAI: końcowy dokument zgromadzenia w Pradze bez propozycji reform

2023-02-08 15:23

[ TEMATY ]

synod

Karol Porwich/Niedziela

Propozycje reform w Kościele nie będą tematem dokumentu końcowego europejskiego zgromadzenia synodalnego, jakie w dniach 5-12 lutego odbywa się w Pradze. Potwierdził to przewodniczący Rady Konferencji Biskupich Europy (CCEE) abp Gintaras Grušas.

Odpowiadając na pytanie KAI, metropolita wileński oświadczył, że nie taki jest cel dokumentu ani samego procesu synodalnego. Zaznaczył, że „nie mamy przedstawiać rozwiązań problemów, mamy doświadczać synodalności:. Spodziewa się jednak, że problemy i „rany”, o których mówiono w czasie zgromadzenia, będą w nim wspomniane. – Ale to nie jest dokument programowy, nie będziemy więc w nim proponować ostatecznych rozwiązań problemów, jakie występują w Kościele – podkreślił abp Grušas.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję